Don’t do the crime 😉

oitnbDat Nederlandse gevangenissen heel anders zijn dan Amerikaanse, en dan ook in niets lijken op de bekende gevangenis uit hitserie “Orange Is The New Black” weet iedereen. De opvatting “Nederlandse gevangenissen zijn net hotels!” slaat daarentegen ook nergens op. Met een groep enthousiaste mede-Rechtspraak-Reporters bracht ik een bezoekje aan een van de vele mannengevangenissen die Nederland rijk is om met eigen ogen te zien hoe het er écht aan toe gaat.

Onder het genot van een drankje en een appelflap (gebakken door gedetineerden!) kregen we een interessante uitleg over het gevangenisbestaan én een rondleiding. Zo leerden we bijvoorbeeld dat gedetineerden vanaf het moment dat ze in het Huis van Bewaring binnenkomen in de gaten worden gehouden om na een tijdje verdeeld te worden over verschillende categorieën. De categorieën werken met de kleuren van een stoplicht – groen, oranje en rood. In de gevangenis zijn er privileges (en maatregelen) verbonden aan deze kleuren. Een eenvoudig maar doeltreffend systeem!

gevangenissen
Gesloten gevangenissen in Nederland

Je wordt in Nederland niet ‘zomaar’ in een willekeurige gevangenis gestopt, er wordt zoveel mogelijk geprobeerd om rekening te houden met je voorkeursplek en woonplaats. Het zou immers erg onhandig zijn als al je familie en vrienden in Leeuwarden wonen, maar jij vastzit in het meest zuidelijke puntje van Limburg. Met het soort delict wat je gepleegd hebt wordt geen rekening gehouden, dit betekend dat iedereen bij elkaar op een afdeling kan zitten: van seriemoordenaars en zedenmisdadigers tot brandstichters en fraudeurs.

In het Huis van Bewaring is het niet verplicht om te werken, zodra je overgeplaatst wordt naar de gevangenis wordt dit wél verplicht. De appelflappen die wij aten waren gemaakt door gedetineerden die in de gevangenis een baantje als bakker hebben weten te bemachtigen (zij hebben als groot bijkomend voorbeeld dat ze croissantjes en andere lekkernijen mee mogen nemen naar hun cel om te proeven!). Naast de bakkerij zijn er ook veel administratieve en schoonmaakbaantjes te verkrijgen. Met het geld wat je verdient kun je een extraatje kopen in de winkel (denk aan een telefoonkaart, sigaretten, een televisieabonnement of gewoon extra eten!).

opwarmHet eten in Nederlandse gevangenissen is heel anders dan ik had verwacht. In series eten gedetineerden vaak gezamenlijk in één grote zaal – in de praktijk is dit echter helemaal niet zo! Je krijgt gewoon een opwarmmaaltijd (net als uit de Albert Heijn) en in je cel staat een magnetron. Super handig!

Naast een magnetron beschikt een cel ook over een bed, een televisie, een kast, een bureautje en een eigen badkamer met toilet. Wanneer je een voet over de drempel zet komt je een enorme sigarettenwalm tegemoet. De muren zijn vaak beklad met (grammaticaal slechte) zinnen en aftelstreepjes en de gordijnen zijn vaak gesloopt. Met andere woorden het is een vies en kapot hok. Op zich best logisch, want als je je verveelt kan zelf iets geks als een gordijn er af halen een welkome afleiding zijn.

Veel tijd hebben betekent niet dat je niets te doen hebt – sterker nog: het dagprogramma van een gedetineerde staat vaak helemaal volgepland! Twee uur per week sport (veldsport en fitness), een uur bezoek, werk, recreatie, eventuele therapie en de dag is zo gevuld! Gedetineerden hebben een pasje waarmee ze door het gebouw kunnen lopen zonder bewaking. De ene deur opent niet, de andere wel.

Gedetineerden hebben naast hun leven in de gevangenis niets, daarom probeert men in de gevangenis een soort ‘mini maatschappij’ te creëren. Alle diensten die buiten worden aangeboden moeten ook in de gevangenis verkrijgbaar zijn. Zo kan men naar de dokter, de tandarts, de kerk (synagoge/moskee/etc.) de fysio en kan men zelfs studeren en trouwen! Dit komt de rehabilitatie na vrijlating ten goede.

fixatieNiet iedereen kan van de “vrijheid” die de Nederlandse gevangenis te bieden heeft genieten, er zijn ook mensen die zich dusdanig misdragen dat zij in de isoleercel moeten verblijven. Een bewaker vertelde ons dat het laatst zelfs zo erg is misgegaan dat een gedetineerde die onder de invloed was van de drug ‘Flakka’ (ook wel zombiedrug) de isoleercel gesloopt had en meer dan 24 uur vastgebonden moest worden op een fixatie bed.

Huh? Drugs? In de gevangenis? Tja.. Net zoals er op festivals er menig pil door de beveiliging komt gebeurt dit ook in gevangenissen.
Drugs worden vaak anaal ingebracht en als de gedetineerde zich niet verdacht gedraagt wordt hij vaak niet inwendig onderzocht. In de gevangenis kwamen we ook een kast tegen die vol stond met inbeslaggenomen spullen waaronder drugs in alle soorten en maten maar ook telefoons, tattoomachines en onderdelen van wapens.

drugsDeze spullen komen vaak binnen via de “BZT” (Bezoek Zonder Toezicht) kamers. In deze kamer kan de gedetineerde afspreken met zijn vrouw/vriendin zonder dat er iemand meekijkt, iedere man heeft immers zijn behoeftes (en zijn rechterhand is lang niet altijd genoeg). Maar omdat er niemand meekijkt wordt de kamer naast playroom  ook vaak gebruikt als dealkamer.
Men verzint in de gevangenis de meest creatieve manieren om illegaal spul naar binnen te smokkelen, zo is het een tijdje een hype geweest om een telefoon in een tennisbal te verstoppen en deze vervolgens van buiten af over het hek te laten gooien tijdens een potje tennis!

bonjoNaast televisie kijken mogen gedetineerden ook gebruik maken van een bibliotheek! Naast boeken en actuele Nederlandse kranten is daar ook de Bonjo te vinden, dé gevangeniskrant van Nederland! Hierin zijn veel advertenties van advocatenbureaus te vinden en lees je over de laatste ontwikkelingen in het strafrecht.
(En wij mochten een exemplaar meenemen, hoe leuk!).

Goed, de Nederlandse gevangenis is misschien geen hok van 1 bij 1 waar je niets kan doen behalve naar de muur staren en wachten tot je tijd er op zit, maar luxe is het ook absoluut niet. Leven zonder internet, in een schema wat een ander voor je heeft bepaald, één uur per week bezoek en de wereld zien door tralies: ik moet er niet aan denken.

Advertenties